د معدې او کولمو د سرطان متخصصې پروفیسور ډاکټرې ملتم ارګون دې ټکي ته په اشارې سره چې هر کال شاوخوا ۹۰۰ زره خلک د کولمو د سرطان له امله خپل ژوند له لاسه ورکوي مخ په زیاتیدو خطر ته پام واړوه. پروفیسور ډاکټر ارګون وویل: "د امریکا د سرطان ټولنې (ACS) لخوا د ۲۰۲۴ کال په مارچ کې د خپورشوي راپور له مخې، د کولمو سرطان په هرو پنځو نویو قضیو کې یوه یې په هغو کسانو کې تشخیص کیږي چې عمرونه یې د ۴۰ کلونو یا کم عمره وي."

د یدی تپې پوهنتون کوزیاتګي روغتون د معدې او کولمو د ناروغیو متخصصې پروفیسورې ډاکټرې ملتم ارګون وویل چې هر کال په نړۍ کې ۹۰۰ زره تنه د کولمو د ناروغیو له امله ژوند د لاسه ورکوي. هغې د دې په یادولو سره چې د کولمو سرطان په نړۍ کې د سرطان دریم عام ډول دی. پروفیسور ډاکټر محمد اوزکان وویل چې د کولمو د سرطان د پیښو زیاتوالی، چې د احصایو له مخې د دواړو جنسونو لپاره یوه مهمه ستونزه ده، د ۴۰ کلونو څخه کم عمر لرونکو خلکو کې وضعیت خورا جدي اړخونو ته رسولی دی. ډاکټر ارګون هغه ټکي په ګوته کړل چې کولی شي په ځوانانو کې د دې زیاتوالي لامل شي.

ځوانانو کې د کولمو د سرطان  خطر

پروفیسور ډاکټر ارګون د ۲۰۲۴ کال په مارچ کې د امریکا سرطان ټولنې (ACS) لخوا خپور شوي راپور د معلوماتو په حواله وویل، "د کولمو سرطان، چې معمولا د ۵۰ کلونو څخه پورته عمر لرونکو خلکو کې لیدل کیږي، په زیاتیدونکي توګه د ۴۰، ۳۰ او حتی ۲۰ کلونو عمر لرونکو خلکو باندې اغیزه کوي. د کولمو سرطان په هرو پنځو نویو قضیو کې یوه یې د ۴۰ کلونو یا کم عمر لرونکو اشخاصو کې تشخیص کیږي. دا ښیي چې د کولمو سرطان قضیې د ځوانانو په منځ کې د پام وړ مخ په زیاتیدو دي."

'د امریکا د سرطان ټولنې د سکرینینګ عمر ۴۵ ته راټیټ کړ'

پروفیسور ډاکټر ارګون وویل چې په ۲۰۱۸ کال کې، د کولوریکټل سکرینینګ لپاره د عمر وړاندیز شوی حد ۴۵ کلونو ته راټیټ شو. پروفیسور ډاکټر محمد اوزکان څرګنده کړه چې دا پریکړه ځکه وشوه چې منظم سکرینینګ د کولوریکټل سرطان د لومړني تشخیص یا مخنیوي لپاره خورا مهم وسیله ده. ډاکټر ارګون وویل، " دا ناروغي، چې پخوا په عمده توګه د ۵۰ کلونو او پورته عمر لرونکو کسانو کې لیدل کېده، اوس په مکرر ډول د ۲۰ او ۳۰ کلونو په عمر لرونکو خلکو کې تشخیص کیږي. له همدې امله، پوهاوی باید په ډیر کم عمر کې پیل شي او اړین احتیاطي تدابیر ونیول شي."

هغه نښې چې د خطر زنګ غږوي

پروفیسور ډاکټر اوزکان، چې په ۲۰۲۴ کال کې یې د امریکا د طبي ټولنې په ژورنال کې د خپرې شوې ساینسي بیاکتنې څخه معلومات ورکول ، چې د ۵۰ کلونو څخه کم عمر لرونکي شاوخوا ۲۵ میلیونه د کولوریکټل سرطان ناروغانو پوښښ لپاره ۸۱ مطالعاتو معاینه کړې وه، وویل ، "د کولوریکټل سرطان په لومړیو کې د ناروغانو ترټولو عام علایم په غایطه موادو کې پټه وینه ښودل شوې ده. سربیره پردې، د معدې درد، انیمیا او د کولمو عادتونو بدلول هم د عامو شکایتونو په توګه پیژندل شوي. د کولمو سرطان نښې، چې عموما د لوی عمر ګروپونو کې لیدل کیږي، ورته دي. په هرصورت، دا ستونزې په کم عمر کې د نورو روغتیایی ستونزو سره مغشوش کیدی شي. دا ممکن ذهن ته نه راځي. دا د خوړو یا ستړیا پورې اړوند وضعیت ته منسوب کیدی شي. څرنګه چې دا وضعیت د تشخیص ځنډ لامل هم کیږي، نو دا خورا مهمه ده چې د موضوع په اړه د خلکو پوهاوی زیات شي."

ولې په ځوانانو کې د کولمو سرطان مخ په زیاتیدو دی؟

پروفیسور ډاکټر محمد اوزکان په ګوته کړه چې دا په بشپړه توګه نه ده معلومه چې ولې د کولمو سرطان قضیې زیاتې شوي، په ځانګړې توګه په ځوان ، منځنیو او لوړو عمر لرونکو  انسانانو کې.

"په ځوانانو کې د دې زیاتوالي لاملونه چاغښت، بې ځایه ژوند، د لویدیځ طرز رژیم، د بورې ډیر مصرف او چاپیریالي عوامل دي. په ځانګړي توګه د سره غوښې او پروسس شوي خواړو ډیر مصرف، د فایبر کم مصرف او د الکولو ډیر کارول د هغو عواملو څخه دي چې د کولمو سرطان خطر زیاتوي. "د دې معلوماتو په رڼا کې، دا د ځوانانو لپاره خورا مهمه ده چې د کولمو سرطان څخه خبر وي او د لومړني تشخیص اهمیت درک کړي. د صحي خوړو عادتونه غوره کول، منظم تمرین کول او د ورځني روغتیا معایناتو څخه غفلت نه کول به د کولمو د سرطان خطر کمولو کې اغیزمن ګامونه وي.

سکرینینګ یا معاینه باید کله پیل شي؟

پروفیسور ډاکټر ملتم ارګون د دې په ټینګار سره چې د کولمو سرطان په چټکۍ سره پرمختګ کوي، په ځانګړې توګه په لومړیو مرحلو کې، پرته له کومې نښې نښانې، وویل، "په ځانګړې توګه پولیپس او کوچني تومورونه ممکن تر هغه وخته پورې ونه لیدل شي تر څو چې دوی په کولمو کې یو ټاکلي اندازې ته ونه رسیږي. د دې دلیل لپاره، د خطر ګروپ کې د خلکو لپاره دا خورا مهمه ده چې منظم سکرینینګ ازموینې ترسره کړي حتی که دوی هیڅ شکایت ونه لري. ځکه چې کله په لومړیو مرحلو کې ونیول شي، د کولمو سرطان د درملنې چانس خورا لوړ دی."

پروفیسور ډاکټر ارګون وویل، "د مثال په توګه، که چیرې یو څوک چې پلار یې په ۴۵ کلنۍ کې د کولمو سرطان درلود، سکرینینګ په ۳۵ کلنۍ کې او حتا مخکې معاینه وکړي.

"که چیرې د کولونسکوپي په جریان کې د پولیپ زخمونه ونه موندل شي، نو د لسو کلونو لپاره به د تکرار پروسې ته اړتیا نه وي."