روغتیا
2 د لوستلو دقیقې
ارجنټاین پر نړیوال روغتیايي سازمان د 'هنټا وایرس' د خپرېدو په قضیه کې د 'سیاسي چلند' تور پورې کړ
ارجنټاین په وروستیو کلونو کې د هنټا وایرس له تر ټولو سختې دورې سره مخ دی، چې دا روغتیايي بحران اوس له ډیپلوماټیکو نښتو سره هم غوټه شوی دی.
ارجنټاین پر نړیوال روغتیايي سازمان د 'هنټا وایرس' د خپرېدو په قضیه کې د 'سیاسي چلند' تور پورې کړ
ارجنټاین پر نړیوال روغتیايي سازمان د 'هنټا وایرس' د خپرېدو په قضیه کې د 'سیاسي چلند' تور پورې کړ / Reuters

په داسې حال کې چې ارجنټاین کې د تېر کال په پرتله د هنټا وایرس (hantavirus)پېښې نږدې دوه برابره شوې دي، دغه هېواد د نړیوال روغتیايي سازمان "مداخله" رد کړه او د ناروغۍ د زیاتوالي لامل یې د اقلیم بدلون وباله.

ارجنټاین په وروستیو کلونو کې د هنټا وایرس له تر ټولو سختې دورې سره مخ دی، چې دا روغتیايي بحران اوس له ډیپلوماټیکو نښتو سره هم غوټه شوی دی. په داسې حال کې چې روغتیايي چارواکي د دغه وایرس د کنټرول لپاره هڅې کوي، حکومت پر نړیوال روغتیايي سازمان تور پورې کړی چې د دې ناروغۍ له خپرېدو څخه "سیاسي ګټه" پورته کوي.

د هغه راپور له مخې چې د دوشنبې په ورځ خپور شو، ارجنټاین د ۲۰۲۵–۲۰۲۶ په فصل کې (چې له تېر جون څخه پیل شوی) د دغه وایرس ۱۰۱ تایید شوې پېښې ثبت کړې دي، په داسې حال کې چې تېر کال په همدې موده کې دا شمېر ۵۷ و. د روغتیا وزارت ویلي چې په ټول هېواد کې د پېښو کچه له ټاکلي حد څخه پورته تللې او د کمېدو نښې نه لیدل کېږي. یوازې د ۲۰۲۶ کال په لومړیو میاشتو کې ۴۲ پېښې ثبت شوې دي.

کارپوهان وايي چې چاپېریالي عوامل، لکه وچکالي او له هغې وروسته سخت بارانونه، د دې وایرس د خپرېدو اصلي لاملونه دي. وچکالي موږکان د خوړو په لټه کې د انسانانو هستوګنځایونو ته نږدې کوي او بارانونه د بوټو د تخمونو د ډېرېدو لامل کېږي چې ورسره د موږکانو نسل په بې ساري ډول زیاتېږي.

دغه بحران وروسته له هغه په یو جیوپولیټیکي جنجال بدل شو چې د 'ایم وي هونډیوس' (MV Hondius) په نوم یوې لوکسې سیاحتي بېړۍ کې، چې د ارجنټاین له یوه بندر څخه روانه شوې وه، د وایرس پېښې ولیدل شوې.

د یادونې وړ ده چې ارجنټاین د ۲۰۲۶ کال په مارچ کې د امریکا په څېر په رسمي ډول له نړیوال روغتیايي سازمان (WHO) څخه وتلی دی. تېره پنجشنبه د ارجنټاین د روغتیا وزارت دغه سازمان تورن کړ چې په یاده بېړۍ کې د وایرس له پېښو څخه په ناوړه ګټې اخیستنې غواړي د ارجنټاین پر "خپلواکې پرېکړې" (له سازمان څخه وتلو) اغېز وکړي. سره له دې هم، چارواکي وايي چې د ناروغۍ د څارنې لړۍ روانه ده، خو لا تر اوسه په بېړۍ کې د وایرس اصلي سرچینه نه ده په ګوته شوې.

 

وپلټۍ
افریقایي هېوادونو د HIV مخنیوي  واکسین لومړی عامه وېش پیل کړ
ولسمشر اردوغان ته د روغتیا د نړۍوال سازمان لخوا جایزه ورکړل شوه
مالدیف د نړۍ لومړی هیواد دی چې په تنباکو او سګرټو پدې ډول سخت بندیزونه لګوي
امریکايي-جاپاني ډلې د معافیتي سیسټم د څېړنو له امله د طب په برخه کې د ۲۰۲۵ کال د نوبل جایزه وګټله
د نوي راپور له مخې، کیمیاوي ککړتیا د اقلیمي بدلون په څېر یو نړیوال بحران دی
جاپان وروسته له هغه چې یو تن د پیشوګانو لخوا انتقالیدونکي د کنې ویروس له امله ومړ خبرداری خپور کړ
په امریکا کې د "ډیر اسانه خپریدونکي" کوویډ-19 نوي ډول پيښه کشف شوي.
د روغتیا نړیوال سازمان د راتلونکو روغتیایي بحرانونو سره د مقابلې لپاره یوه ګډه معاهده تصویب کړه
د کولمو سرطان ناروغي په ځوانانو کې هم په چټکۍ سره مخ په ډیریدو ده
اکسفورډ د ۲۰۲۴ کال کلمه اعلان کړه: "د مغزو خرابېدل"
په تیره یوه پيړۍ کې د نارينه وو قد د ښځو په پرتله له دوه برابره ډیر اوږد شوی دی
د سږو سرطان د وختي تشخیص لپاره نوې هیلې
چینايي ساینس پوهانو په طبي پرمختګ کې د Type-۱ د شکر ناروغي لپاره درملنه رامینځته کړې
هغه کور چې لمر نه لري د ډاکټر ميلمه به وي
ایا د ټولنیزو رسنیو ډیر کارول د خرابې روغتیا سره تړاو لري؟ څیړونکي وايي هو