روسیه خبرداری ورکوي چې د ایران پر وړاندې هر ډول پوځي اقدام کولی شي پراخه سیمه ییز بحران رامنځته کړي او نازکې ډیپلوماټیکې لاسته راوړنې له منځه یوسي؛ په ورته وخت کې یې د خپل مهم پوځي شتون د ساتلو په موخه د سوریې له نوي مشرتابه سره د روانو خبرو اترو پخلی کړی دی.

د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف خبرداری ورکړی چې پر ایران د امریکا هر ډول نوی برید به خطرناکې پایلې ولري او د ډیپلوماسۍ غوښتنه یې وکړه ترڅو ډاډ ترلاسه شي چې د تهران اټومي پروګرام په سوله ییزه توګه پاتې شي.

لاوروف د سعودي عربستان له 'العربیه' چینل سره په یوه مرکه کې چې د چهارشنبې په ورځ خپره شوه، وویل چې د اټومي انرژۍ د نړیوال اژانس (IAEA) تر څارنې لاندې د ایران پر اټومي تاسیساتو پخوانیو بریدونو لا دمخه جدي خطرونه رامنځته کړي وو. هغه وویل: "پایلې یې ښې نه دي. هلته د یوې اټومي پېښې ریښتیني خطرونه موجود وو... هرڅوک پوهېږي چې دا له اور سره لوبه ده."

دا څرګندونې یوه ورځ وروسته له هغه وشوې چې د امریکا او ایران مذاکره کوونکو په جنیوا کې د تهران او واشنګټن ترمنځ د وروستي کړکېچ د کمولو په موخه غیر مستقیمې خبرې وکړې.

'تقابل په سیمه کې وروستي ډیپلوماټیک پرمختګونه ګواښي'

لاوروف وویل چې سیمه ییز لوبغاړي — په ځانګړې توګه عربي هېوادونه او د خلیج پاچاهۍ — داسې اشارې ورکوي چې هغوی نه غواړي تاوتریخوالی زیات شي. هغه خبرداری ورکړ چې نوی تقابل کولی شي وروستي ډیپلوماټیک پرمختګونه، لکه د ایران او د هغه د ګاونډیو هېوادونو لکه سعودي عربستان ترمنځ د اړیکو ښه والی، بېرته شاته وغورځوي.

د یوه جګپوړي امریکايي چارواکي په وینا، تمه کېږي چې تهران به یو لیکلی وړاندیز وړاندې کړي چې پکې به د واشنګټن سره د شخړې د حل لارې روښانه کړې وي. په ورته وخت کې، د امریکا د ملي امنیت چارواکي په سیمه کې د پوځي چمتووالي ارزونه کوي او تمه ده چې ځواکونه به د مارچ تر نیمایي پورې په بشپړ ډول ځای پر ځای شي.

واشنګټن ټینګار کوي چې ایران باید خپل اټومي پروګرام پریږدي، په داسې حال کې چې تهران د اټومي وسلو لټه ردوي او وايي چې دا د اټومي انرژۍ د ترلاسه کولو حق لري. لاوروف وویل چې مسکو له ایراني مشرانو سره نږدې اړیکې لري او باور لري چې تهران غواړي دا شخړه د اټومي وسلو د نه خپراوي تړون په چوکاټ کې حل کړي.

په سوریه کې د روسیې پوځي شتون

د سوریې په اړه، لاوروف وویل چې روسیه دا مهال د سوریې له نوي مشرتابه سره په خبرو بوخته ده ترڅو خپل کلیدي پوځي شتون وساتي. هغه وویل: "زموږ د پوځي تاسیساتو په اړه بحثونه روان دي. اجازه راکړئ بیا تکرار کړم — سوریایان زموږ د شتون دوام ته لیواله دي. دا ځایونه، که څه هم نور یوازې پوځي دنده نه لري لکه څنګه چې د ۲۰۲۵ تر دسمبر وړاندې وو، خو د بشري مرکزونو په توګه د کارولو لپاره مناسب پاتې دي."

لاوروف وویل چې دوه اړخیز درناوی او ګټه هغه اصول دي چې د عربي هېواد له جوړېدو راهیسې یې له سوریې سره د روسیې د اړیکو بنسټ ایښی دی. هغه زیاته کړه چې د سوریې د ولسمشر احمد الشرع دوه ځله سفر او د بهرنیو چارو د وزیر اسعد الشیباني څو ځله لیدنې ښيي چې دواړه لوري دې اړیکو ته په درنه سترګه ګوري.

لاوروف استدلال وکړ چې په سوریه کې د مسکو شتون، په ځانګړې توګه په حمیمیم او طرطوس کې، د "نورو لوبغاړو لپاره د یو ثبات لرونکي توازن" په توګه لیدل کېږي. روسیې د اوږدې مودې لپاره د سوریې د پخواني رژیم مشر بشارالاسد مالي او پوځي ملاتړ کاوه، چې نږدې له ۱۵ کلنې کورنۍ جګړې وروسته له واکه لیرې شو. اسد د ۲۰۲۴ کال په دسمبر کې روسیې ته وتښتېد.