تورکیه
3 د لوستلو دقیقې
په «کاپ ۳۱» سرمشریزه کې ۷۵ هېوادونه د تورکیې د نړیوال برېښنايي کولو نوښت نه ملاتړ وکړ.
د «۳۵x۳۵» نوښت موخه دا ده چې تر ۲۰۳۵ کال پورې د نړۍ د انرژۍ په وروستي مصرف کې د برېښنا ونډه ۳۵ سلنې ته لوړه کړي، چې تر دې دمه ۹۴ سازمانونو هم خپل ملاتړ ترې اعلان کړی دی.
په «کاپ ۳۱» سرمشریزه کې ۷۵ هېوادونه د تورکیې د نړیوال برېښنايي کولو نوښت نه ملاتړ وکړ.
په «کاپ ۳۱» سرمشریزه کې ۷۵ هېوادونه د تورکیې د نړیوال برېښنايي کولو نوښت نه ملاتړ وکړ. / Anadolu Agency (Wire)

په داسې حال کې چې په انتالیا کې د اقلیم بدلون مذاکرات پر عملي اقداماتو د ژمنو پر بدلولو متمرکز دي، ټولټال ۷۵ هېوادونو او ۹۴ بنسټونو او سازمانونو د «کاپ ۳۱» (COP31) سرمشریزې د ریاست تر چتر لاندې د تورکیې له خوا اعلان شوي د نړیوال برېښنايي کولو له هدف څخه ملاتړ کړی دی.

دا نوښت، چې د «۳۵x۳۵» هدف په نوم پېژندل کېږي، موخه لري چې تر ۲۰۳۵ کال پورې د نړۍ د انرژۍ په وروستي مصرف کې د برېښنا ونډه له اوسنۍ شاوخوا ۲۲ سلنې څخه ۳۵ سلنې ته پورته کړي.

د انادولو خبري اژانس له خوا د کاپ ۳۱ له ریاست څخه د ترلاسه شویو معلوماتو له مخې، تر چهارشنبې ورځې پورې ۷۵ هېوادونو له دې هدف څخه خپل ملاتړ څرګند کړی و.

په ملاتړ کوونکو هېوادونو کې جرمني، برېتانیا، ناروې، سویلي کوریا، هسپانیه، جاپان، ډنمارک، کاناډا او قرغزستان شامل دي. اروپايي کمېسیون هم د اروپايي ټولنې ملاتړ تایید کړی دی.

اسټرالیا، چې په کاپ ۳۱ کې د مذاکراتو مشري پر غاړه لري، تر دې وړاندې ویلي وو چې د برېښنايي کولو د دې ژمنې له لومړنیو لاسلیک کوونکو څخه وه.

په جلا توګه، د سوداګریزې ټولنې او مدني ټولنې ۹۴ سازمانونو هم ویلي چې دوی د دې نوښت ملاتړ کوي.

دا هدف په هغه لومړنۍ مسوده کې هم شامل شوی چې د تورکیې په مدیترانه يي ښار انتالیا کې د سرمشریزې د مذاکراتو تر لومړۍ اونۍ وروسته خپره شوه.

د نړیوالو اقلیمي ژمنو ملاتړ

د ۳۵x۳۵ نوښت هڅه کوي چې پاکې انرژۍ ته د لېږد بهیر ګړندی کړي او د پاریس تړون په چوکاټ کې شوې ژمنې پیاوړې کړي.

تمه کېږي چې دا نوښت به په دوبۍ کې د «کاپ ۲۸» په سرمشریزه کې له هغو منل شویو ژمنو سره هم مرسته وکړي چې موخه یې تر ۲۰۳۰ کال پورې د نوي کېدونکې انرژۍ د نړیوال ظرفیت درې برابره کول او د انرژۍ د اغېزمنتیا د ښه‌والي کچه دوه برابره کول دي.

برېښنايي کول د کاربن د خپرېدو د کمولو او له صنعتي دورې مخکې کچې څخه د نړۍ د تودوخې درجې د زیاتوالي تر ۱.۵ سانتي ګراد پورې د محدودولو د هڅو یوه اساسي برخه ګڼل کېږي.

د اقلیم ساینس وروستیو راپورونو خبرداری ورکړی چې د نړۍ د تودوخې درجې له ۱.۵ سانتي ګراد برید څخه د اوښتو خطر خورا لوړ دی، خو د ګازونو د خپرېدو چټک کمښت کولی شي د دغه زیاتوالي په بېرته راګرځولو کې مرسته وکړي.

د څه باندې ۱۶۰ هېوادونو استازي په کاپ ۳۱ سرمشریزه کې په سختو مذاکراتو بوخت دي، ترڅو اقلیمي اقدامات ګړندي کړي او شته ژمنې عملي ډګر ته راوباسي.

 

وپلټۍ
د پاکستان د پوځ مشر له ایران سره د 'نږدې همغږۍ' غوښتنه وکړه
غیرقانوني اسرائیلي ښارګوټو اوسیدونکو  یوه فلسطینۍ ښځه ووژله او ۱۰ نور یې ټپیان کړل
د فنلنډ ولسمشر تورکیه د اروپا یو مهم امنیتي لوبغاړی او د ناټو نه بېلېدونکی متحد وباله.
سعودي شرکت په پاکستان کې د ۳۰ میلیارده ډالرو په ارزښت د انرژۍ زېربناوو د پراختیا هوکړه لاسلیک کړه
د منګولیا ولسمشر ویلي د فساد له تورونو وروسته به استعفا وکړي او ژمنه یې وکړه چې خپل نوم به پاک کړي.
د عراق پارلماني پلټنو په «جرف الصخر» کې د تېلو د قاچاق شواهد افشا کړل
فیدان وايي تورکیه باید د سیمه‌ییز اتصال د پیاوړتیا مشري پر غاړه واخلي
یو عدلي طب کارپوه وايي چې د اپسټین مړینه تر ځان‌وژنې ډېره له وژنې (قتل) سره ورته والی لري
وینس وايي د ټرمپ اداره به اجازه ورنه کړي چې له ایران سره جګړه پر یوې بلې «نه ختمېدونکې جګړې» بدله شي
د مهمو خبرونو غورچاڼ
اردوغان د تورکیې په کوربه‌توب د COP31 سرمشریزه په تاریخ کې «تر ټولو بریالۍ» سرمشریزه وبلله.
ایران وايي چې هرمز تنګي ته نږدې یې د امریکا یوه پوځي بې‌ پیلوټه الوتکه نیولې ده
عراقچي وايي،د امریکا لخوا د ایران د شرطونو د منلو په صورت کې په دوو ورځو کې به هرمز تنګی پرانیزو.
په هرمز تنګي کې درې د تېلو لېږدوونکې بېړۍ له سمندري ماینونو سره جنګیدلي دي.
شیخه حسینه واجد وايي چې د اعدام د سزا له ګواښ سره سره به په ډسمبر کې بنګله دېش ته ستنه شي.