اقتصاد
2 د لوستلو دقیقې
له امریکا څخه پر څه باندې ۶۰ هېوادونو د ګمرکي تعرفو نوې څپه
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د اوسنیو لنډمهاله تعرفو د پای ته رسېدو سره سم، د لسګونو سوداګریزو شریکانو پر وړاندې نوې او دوه عددي ګمرکي تعرفې پلي کوي.
له امریکا څخه پر څه باندې ۶۰ هېوادونو د ګمرکي تعرفو نوې څپه
ډونالد ټرمپ

متحده ایالات به له ۶۰ هېوادونو څخه پر واردېدونکو محصولاتو، چې د دغه هېواد د ټولو وارداتو ۹۹ سلنه جوړوي، له ۱۰ څخه تر ۱۲.۵ سلنې پورې اضافي ګمرکي تعرفې ولګوي.

واشنګټن د دغې پرېکړې لامل دا ښودلی چې یادو هېوادونو د هغو توکو د بندیز په اړه کافي اقدامات نه دي کړي چې د "اجباري کار له لارې تولیدېږي.

دا نوې ګمرکي تعرفې به د جمعې په ورځ د شپې له ۱۲ بجو او یوې دقیقې څخه د هغو ۱۰ سلنه نړیوالو لنډمهاله تعرفو د پای ته رسېدو سره سم نافذې شي، چې د فبروري په میاشت کې د سترې محکمې له خوا د ټرمپ د تر ټولو پراخو مالیاتي مقرراتو له لغوه کېدو وروسته وضع شوې وې.

د امریکا د سوداګرۍ استازي، جیمیسن ګریر په دې اړه په یوه بیان کې وویل: "متحده ایالاتو نږدې له یوې پېړۍ راهیسې په اجباري کار د تولید شویو توکو پر واردولو بندیز لګولی او په دقت سره یې څارنه کوي. اوس د دې وخت رارسېدلی چې زموږ سوداګریز شریکان هم ورته ګام پورته کړي. دا اقدام به د بشري حقونو د سرغړونو او د سوداګرۍ ګډوډونکو کړنو په سمولو سره په ټوله نړۍ کې د کارګرانو سوکالي زیاته کړي."

ټرمپ په دې اقدام کې د ۱۹۷۴ کال د سوداګرۍ قانون پر ۳۰۱ ماده تکیه کوي. دغه ماده ولسمشر ته واک ورکوي چې پر هغو هېوادونو ګمرکي تعرفې او نور بندیزونه ولګوي چې "ناحقه"، "نامعقوله" یا "تبعیضي" سوداګریزې کړنې ترسره کوي. ټرمپ په خپله لومړۍ ولسمشریزه دوره کې هم پر چین باندې پراخې ګمرکي تعرفې د همدې مادې پر بنسټ لګولې وې.

تېر کال ټرمپ د څو لسیزو راهیسې روانه د ازادې سوداګرۍ تګلاره بدله کړه او د نړیوالې سوداګرۍ د کسر  په پلمه یې له نږدې ټولو هېوادونو څخه پر وارداتو اضافي مالیات وضع کړل. خو وروسته له هغه چې سترې محکمې دا پرېکړه "له واک څخه ناوړه ګټه اخیستنه" وبلله، ادارې د ۱۹۷۴ کال د سوداګرۍ قانون د ۱۲۲ مادې سره سم د ۱۵۰ ورځو لپاره لنډمهاله تعرفې فعالې کړې، چې د دغې مودې وخت د جمعې په ورځ پای ته رسېږي.

بلخوا، ځینې محصولات لکه تېل، طبیعي ګاز، کېمیاوي سرې او هغه توکي چې د امریکا-مکسیکو-کاناډا تړون  له مخې له ګمرکي محصول څخه معاف دي، له دې نویو تعرفو څخه مستثنی ساتل شوي دي.

وپلټۍ
تورکیې او کاناډا د آزادې سوداګرۍ تړون په اړه خبرې اترې پیل کړې
د تورکیې اقتصاد د کال په لومړۍ ربع کې ۲.۵ سلنه وده کړې
نړیوال بانک ویلي دي چې د ایران جګړې په درشل کې ۲۷ هېوادونه بحراني فنډونو ته د لاسرسي په لټه کې دي
اروپایي ټولنه له امریکا سره د سوداګریزې معاملې د نهایي کولو لپاره هوکړې ته ورسېده
په هند کې د "برېکس"د بهرنیو چارو وزیرانو د ایران د جګړې تر سیوري لاندې پیل شوه
د امریکا یو چارواکی وایي چې د امریکا او چین ترمنځ د نادرو ځمکنیو منرالونو تړون لا هم نافذ دی
اسیا د ایران د جګړې له امله د انرژۍ د شاکونو دویمې څپې ته چمتووالی نیسي
د تورکیې دفاعي شرکتونو د ساحا ۲۰۲۶ نندارتون کې د نږدې ۸ میلیارد ډالرو صادراتو تړونونه لاسلیک کړل
د اماراتو له خوا د اوپک (OPEC) پرېښودل؛ پر دغه سازمان لویه ضربه او د تېلو په بازار کې بدلونونه
د ایران په وړاندې د امریکا لخوا د بندیزونو د پراخېدو له امله د تېلو بیې لوړې شوې
د انرژۍ د نړیوالې ادارې مشر: د هرمز تنګي د بندېدو له امله هره ورځ ۱۳ میلیونه بیرله تېل له لاسه وتلي
د جرمني لومړي وزیر میرز خبرداری: د ایران جګړه به تلپاتې اقتصادي زیانونه واړوي
اوزبیکستان له افغانستان سره د غوراوي سوداګرۍ تړون تایید کړ
پر ایران د جګړې په دوام سره د تېلو بیې په هر بیرل کې له ۱۰۵ ډالرو واوښتې
د طالبانو حکومت د پاکستاني دارو ګانو د بدیل د موندولو  په اړه اعلان افغانستان د درملو بازار ولړزاوه
په استانبول کې د ځوانو سوداګرو نړیواله کنګره  ترسره شوه
چین په ۲۰۲۵ کال کې د نړۍ تر ټولو ستر بېړۍ جوړوونکی هېواد شو
وینزویلا د تېلو په سکتور کې د اصلاحاتو له لارې بهرني پانګونې د ۱.۴ میلیارد ډالرو ته زیاتوي
اروپا کې د لومړي ځل لپاره په ډسمبر میاشت کې د بشپړ برېښنايي موټرو پلور له پټرولي موټرو څخه واوښت
د تورکیې د مرکزي بانک زیرمې د لومړي ځل لپاره له ۲۰۰ ملیارد ډالرو څخه واوښتې