اردوغان څرګنده کړې چې د انتالیا د مشرانو په سرمشریزه کې ښودل شوې سیاسي ژمنتیا د پاریس تړون د اهدافو د پرمختګ لپاره یوه هیله بښونکې نښه ده او ټینګار یې وکړ چې د تودوخې درجې د ۱.۵ سانتي ګراد هدف ته د رسېدو لپاره باید پرېکنده هوډ وساتل شي.

نوموړي د پنجشنبې په ورځ په یوه بیان کې وویل: «په انتالیا کې ښودل شوې سیاسي ژمنتیا د پاریس تړون په چوکاټ کې د ترسره کېدونکو چارو لپاره هڅوونکې ده. راځئ چې دا هوډ وساتو، د پلي کولو په لور خپلو هڅو ته دوام ورکړو او د ۱.۵ درجې هدف د لاسرسي وړ وګرځوو.»

اردوغان د هغو ټولو هېوادونو او حکومتونو له مشرانو څخه چې په دې سرمشریزه کې یې ګډون کړی و، «ژوره مننه» وکړه او ټینګار یې وکړ چې په داسې یوه وخت کې چې نړۍ له سترو نړیوالو ننګونو سره مخ ده، د دوی راټولېدل او مستقیم پیغامونه ځانګړی اهمیت لري.

هغه وویل چې د دوی ګډون د اقلیمي اقداماتو په برخه کې سیاسي ژمنتیا او پر دې باور څرګندوي چې نړۍ ته ورپېښې ننګونې د همکارۍ له لارې له منځه وړل کېدای شي.

د تورکیې ولسمشر همداراز له ټولو اړخونو، نړیوالو سازمانونو، څو اړخیزو پراختیايي بانکونو او شریکانو څخه د هغوی د فعالې ونډې له امله مننه وکړه او ویې ویل چې د دوی رغنده تعامل د COP31 چارو ته پیاوړې انګېزه ورکړې ده.

اردوغان دې ته په اشارې سره چې د ۲۰۱۵ کال د پاریس تړون خپلې دویمې لسیزې ته داخل شوی، وویل چې په سرمشریزه کې بحثونو یو ځل بیا دا تایید کړه چې له اقلیمي بحران سره مبارزه هم یوه علمي او هم یوه اخلاقي اړتیا ده.

هغه وویل: «زموږ مسؤلیت ټولو هغو خلکو ته چې ژوند یې لا له وړاندې اغېزمن شوی، راتلونکو نسلونو او هغې نړۍ ته متوجه دی چې زموږ ټولنې او اقتصادونه پرې تکیه لري.»

برېښنايي کول او زرغون صنعتي کول د لومړیتوبونو په سر کې دي

اردوغان یادونه وکړه چې د سرمشریزې په ترڅ کې ترسره شویو لوړپوړو غونډو د برېښنايي کولو، پلي کولو، زرغون صنعتي کولو، انعطاف‌پذیرۍ، صفر ضایعاتو او اقلیمي مالي سرچینو پر سر پراخو بحثونو ته لاره هواره کړه.

هغه وویل چې په دې غونډو کې د افریقا، ارام سمندرګي (پسیفک) او نورو سیمو لومړیتوبونه هم روښانه شول، چې دا چاره له پرمختیايي اړتیاوو او ملي شرایطو سره سم د اقلیمي اقداماتو د پرمختګ پر اهمیت ټینګار کوي.

اردوغان وروستیو طبیعي پېښو، ځاني تلفاتو او د ژوند د وسایلو ویجاړېدو ته په اشارې سره وویل چې دا پېښې د اقلیمي هڅو بشري بېړنیتوب څرګندوي.

نوموړي له اغېزمنو شویو ټولنو او هغو کسانو سره چې د بیا رغونې په برخه کې یې ملاتړ کوي، خپل پیوستون څرګند کړ او په ځانګړي ډول د هغو کسانو لپاره چې له اقلیمي خطرونو سره ډېر مخ دي، د مخکیني خبرداري سیسټمونو، مقاومت او تطابق د تدابیرو پر پیاوړتیا یې ټینګار وکړ.

هغه وویل: «دا مسایل باید زموږ د هڅو په مرکز کې پاتې شي، په داسې حال کې چې موږ د برېښنايي کولو، زرغون صنعتي کولو او دوامداره پرمختګ له خوا له وړاندې شویو فرصتونو څخه ګټه اخلو.»

«پر پلي کولو متمرکز COP»

اردوغان وویل چې دې سرمشریزې تر ټولو اړمنو کسانو ته د مالي سرچینو د لاسرسي پر اهمیت هم رڼا واچوله، او یادونه یې وکړه چې د «اقلیمي پلي کولو پل»  له پراخ ملاتړ څخه برخمن شوی دی.

هغه وویل چې د دغه میکانیزم موخه دا ده چې د هېوادونو، مالي بنسټونو او شریکانو ترمنځ د نږدې همکارۍ له لارې شته ژمنې په عملي پایلو بدلې کړي او د تطابق، انعطاف‌پذیرۍ او دوامداره پرمختګ په برخه کې د هېوادونو په مشرۍ له اقداماتو ملاتړ وکړي.

اردوغان وویل: «COP31 د یوه داسې کنفرانس په توګه طرحه شوی چې پر عملي پلي کولو تمرکز ولري.» نوموړي د «۳۵×۳۵ نړیوال برېښنايي کولو ژمنې» له ملاتړ څخه هرکلی وکړ.

هغه وویل چې ډېرو مشرانو د سرمشریزې پر مهال د برېښنايي کولو له خوا وړاندې شویو فرصتونو ته اشاره کړې او ګڼ شمېر هېوادونه لا له وړاندې له دغه نوښت سره یوځای شوي دي.

هغه زیاته کړه چې د هېوادونو له خپلو اړتیاوو او لومړیتوبونو سره سم د تګلارو له لارې د برېښنايي کولو پراختیا کولای شي د انرژۍ په امنیت او پرمختګ کې مرسته وکړي.

اردوغان وویل چې د تورکیې د COP31 ریاست هڅه کړې چې پلي کولو ته لا زیات سیاسي اهمیت ورکړي او حکومتونه او شریکان پر عملي حل لارو راټول کړي.

هغه هیله څرګنده کړه چې د دغه ریاست تلپاتې ونډه به دا وي چې د پاریس تړون د پلي کولو په لاره کې د پرمختګ پر مهال، د هغو کسانو ترمنځ چې ملي لومړیتوبونه ټاکي او هغو کسانو ترمنځ چې د پلي کولو په برخه کې یې مرسته کوي، لا نږدې همکاري رامنځته کړي.