تورکیه
3 د لوستلو دقیقې
ملګروملتونو په ۸۱ اسامبله کې د ولسمشر اردوغان د نړۍ په کچه د ټولنیزو رسنیو د بحث اصلي موضوع وګرځیده
د ملګرو ملتونو د ۸۱مې عمومي اسامبلې په غونډه کې د تورکیې د ولسمشر رجب طیب اردوغان ویناوو په ډیجیټلي او ټولنیزو رسنیو کې خورا پراخ غبرګونونه او انعکاس موندلی دی.
ملګروملتونو په ۸۱ اسامبله کې د ولسمشر اردوغان د نړۍ په کچه د ټولنیزو رسنیو د بحث اصلي موضوع وګرځیده
ولسمشر رجب طیب اردوغان

د تورکیې جمهوریت ولسمشر اردوغان، لکه څنګه چې په تېرو کلونو کې یې د ملګرو ملتونو په عمومي اسامبله کې په خپلو ویناوو کې ټینګار کاوه، سږ کال هم په خپله وینا کې نړیوالو بې عدالتیو ته پاملرنه واړوله او د یوه ډېر عادلانه نړیوال نظام غوښتنه یې وکړه.

د ملګرو ملتونو په عمومي اسامبله کې د ولسمشر اردوغان ۱۶مې ویناوې د ټولنیزو رسنیو په پلیټ فارمونو کې له ډېر تود هرکلي سره مخ شوې. کاروونکو په خپلو خپرونو او پوسټونو کې د «د عدالت غږ اردوغان»، «ErdoganTheVoiceOfJustice#» او «نړۍ له پینځو لویه ده» ټاګونه (هشتګونه) وکارول.

د یادو هشتګونو لاندې په سلګونو زره پوسټونه وشول، چې د خپرو شویو محتویاتو د ټولیزو لیدنو (views) شمیر میلیاردي کچې ته ورسېد.

«د عدالت غږ اردوغان»، «ErdoganTheVoiceOfJustice#» او «نړۍ له پینځو لویه ده» ټاګونو په لنډ وخت کې د تورکیې او نړۍ په خورا مهمو ترنډونو (تر ټولو تودو موضوعاتو) کې لومړی مقام ترلاسه کړ.

د ولسمشر اردوغان په وینا کې ورکړل شوي انتقادي او حساس پېغامونه د ټولنیزو رسنیو د کاروونکو په خپرونو کې له ورایه څرګند وو.

د ملګرو ملتونو په عمومي اسامبله کې د اردوغان وینا د بېلابېلو هېوادونو د کاروونکو د خپرونو او تبصرو له لارې پر ډیجیټلي پلیټ فارمونو په نړیواله کچه د اجنډا په سر کې ځای ونیوه.

اردوغان د دې په بیانولو سره چې ملګري ملتونه د شخړو په سیمو کې بې اغېزې پاتې شوي، وویل چې په نړیوال سیستم باید باور بېرته رامنځته شي.

"د امنیت شورا باید د 'نړۍ له ۵ څخه لویه ده' اصولو پر بنسټ اصلاح شي"

اردوغان د دې په څرګندولو سره چې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا جوړښت باید اصلاح شي، پر ټولو د نړیوال قانون د مساوي پلي کېدو، سیمه ییز مالکیت، خلاصې ډیپلوماسۍ او د عاید د عدالت د پیاوړتیا غوښتنه وکړه.

"موږ باید له وخت ضایع کولو پرته د غزې بیارغونه پیل کړو"

اردوغان د دې په ویلو سره چې د غزې بیارغونه باید ژر تر ژره پیل شي، څرګنده کړه چې باید د ۱۹۶۷ کال په سرحدونو کې د ختیځ بیت المقدس په پلازمېنه یو خپلواک فلسطیني دولت جوړ شي.

"په تور سمندرګي کې پر سوداګریزو کښتیو بریدونه د منلو وړ نه دي"

اردوغان وویل چې د روسیې او اوکراین جګړې د پای ته رسولو لپاره ډیپلوماتیکې اړیکې روانې دي او زیاته یې کړه چې په تور سمندرګي کې پر سوداګریزو کښتیو بریدونه، د هر چا لخوا چې وي، د منلو وړ نه دي.

"تورکیه د ثبات د یوې جزیرې په توګه پاتې کېږي"

اردوغان د دې په بیانولو سره چې تورکیې د اروپا د امنیت په برخه کې مهم رول لوبولی دی، په بالکان، سویلي قفقاز، سوریه، عراق او افریقا کې د پرمختګونو په اړه د تورکیې ډیپلوماتیکې هڅې یادې کړې.

"موږ به په انتالیا کې د COP31 سرمشریزې کوربه توب وکړو"

اردوغان وویل چې تورکیه به د COP31 (د اقلیمي بدلونونو) سرمشریزې کوربه وي او د اقلیم عدالت به یې د اجنډا په مرکز کې وي. هغه وویل چې د صفر کثافاتو حرکت په یوه نړیوال پوهاوي کمپاین بدل شوی دی.

"د مصنوعي ځیرکتیا د نړیوال تړون چمتو کول مهم دي"

اردوغان په ټولنیزو رسنیو کې د ناسمو معلوماتو او د مصنوعي ځیرکتیا لخوا رامنځته شویو خطرونو ته په اشارې سره څرګنده کړه چې د مصنوعي ځیرکتیا لپاره باید یو ګډ نړیوال قانوني چوکاټ رامنځته شي.

"ګرانه خبره دا ده چې د هغه تیارې د روښانولو لپاره یوه شمع بله کړای شي"

اردوغان د دې په بیانولو سره چې نړۍ د شخړو او انزوا، او عدالت، پیوستون او ګډې ارادې ترمنځ له یو انتخاب سره مخ ده، وویل چې تورکیې دویمه لار غوره کړې ده.

 

وپلټۍ
د ملګرو ملتونو د غړو هېوادونو مشران د ۸۱مې عمومي غونډې لپاره په نیویارک کې سره راټول شوي.
د سوریې د حلب په جنوبي کلیوالي سیمو کې د مهماتو په ډیپو کې چاودنې وشوې
ایران د ملګرو ملتونو د عمومي اسامبلې څخه مخکې د غزې د اقداماتو په اړه د اسرائیل غندنه وکړه
ادعا شوې ترمپ  چې لومړی یې «د حوثیانو پر وړاندې د عملیاتو» امر ورکړی و  له خپلې دې پرېکړې په شا شوی
د ایران سپاه پاسداران: «د هرمز په تنګي کې مو د MQ-1 ډوله بې پیلوټه الوتکه راپرزولې
ترامپ: «کولی شم ټول ایران ته انفجار ورکړم او له منځه یي یوسم»
په کانادا کې د کنیسې (سیناګوګ) مخې ته په وسله وال برید کې د یوه پولیس په ګډون دوه کسان ټپیان شول
د فرانسې ولسمشر ماکرون د کاناډا له لومړي وزیر کارني سره لیدنه کوي
امریکا د منځني ختیځ لپاره امنیتی خبرداری خپور کړ
د سعودي عربستان هوايي ځواکونو پر ریاض د حوثیانو توغندي توغولو هڅه شنډه کړه
د تورکیې ولسمشر اردوغان د ملګرو ملتونو ۸۱مې عمومي اسمبلۍ لپاره امریکا ته سفر کوي
د اندونیزیا ولسمشر په یوه غونډه کې د «ازاد فلسطین» شعارونه ورکړل
په پاکستان کې د جومات ترڅنګ چاودنه کې د وژل شویو کسانو شمېر ۲۳ ته لوړ شو
تورکیې له برازیل سره لاسلیک کړی د دفاعي صنایعو د همکارۍ هوکړه لیک تصویب کړ
ولسمشر اردوغان به د ملګرو ملتونو له تریبون څخه نړۍ ته وینا وکړي