د ایران او روسیې په ګډون د "برېکس" ډلې د هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو د پنجشنبې په ورځ په هند کې خپلې غونډې پیل کړې، چې تمه ده د منځني ختیځ شخړه او ورسره تړلی د تېلو بحران به په خبرو اترو سیوری ولري.

هند چې سږ کال د برېکس مشري پر غاړه لري، د دې پراخې شوې ډلې د بهرنیو چارو د وزیرانو د دوه ورځنۍ ناستې کوربه توب کوي. په دې ډله کې اوس ایران او متحده عربي امارات هم شامل دي، هغه هېوادونه چې د فبرورۍ په ۲۸مه د امریکا او اسراییل لخوا د پیل شوې جګړې په اړه د نظر اختلاف لري.

د هند د بهرنیو چارو وزارت ویاند، رندهیر جیسوال خبریالانو ته وویل چې خبرې اترې به "پر هغو نړیوالو او سیمه ییزو مسایلو متمرکزې وي چې دواړه لوري ورسره علاقه لري."

سره له دې چې هند د دې ډلې مشر دی، د چین د بهرنیو چارو وزیر وانګ یي په دې ناسته کې ګډون نه کوي، ځکه بیجینګ دا مهال د ولسمشر شي جین پینګ او د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د سرمشریزې کوربه توب کوي.

په هند کې د ایران سفارت وویل چې د ایران د بهرنیو چارو وزیر سید عباس عراقچي د چهارشنبې په ناوخته نوي ډیلي ته ورسېد. د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف هم په دې ناسته کې ګډون لري؛ هغه نوي ډیلي ته له رسېدو وروسته د چهارشنبې په ماښام له خپل هندي سیال سوبرامنیم جیشانکر سره وکتل.

جیشانکر په یوه بیان کې وویل چې د دوی په خبرو کې "سوداګري، پانګونه، انرژي او اتصال" او همدارنګه "نړیوال او څو اړخیز مسایل" شامل وو. هغه زیاته کړه: "زموږ سیاسي همکاري په اوسني بې ثباته نړیوال وضعیت کې لا ډېر ارزښت لري."

د خلیج په سمندري لارو او د هرمز تنګي کې خنډونه د تېلو او ګازو په بازارونو کې د بې ثباتۍ لامل شوي، چې پر هغو هېوادونو فشار راوړي چې انرژي واردوي، په شمول د هند. د ایران اړونده جګړې د هند پر اقتصاد فشار راوړی، ځکه هند د منځني ختیځ پر انرژۍ او کیمیاوي سرو ډېر تکیه کوي، او دې حالت د نوي ډیلي د اقتصادي ودې په اړه ناڅرګندتیا رامنځته کړې ده.

برېکس په ۲۰۰۹ کال کې د هغو لویو مخ پر ودې اقتصادونو د فورم په توګه رامنځته شو چې غوښتل یې په هغو ادارو کې ډېر نفوذ ولري چې غربي قدرتونه پرې واکمن دي. دا ډله چې په پیل کې برازیل، روسیه، هند، چین او سویلي افریقا پکې شامل وو، له هغه وخت راهیسې پراخه شوې ده. په دې کې اوس مصر، ایتوپیا، ایران، اندونیزیا او متحده عربي امارات هم شامل دي، که څه هم دا لا څرګنده نه ده چې د ټولو غړو هېوادونو استازي به په دې ناسته کې ګډون وکړي که نه.

د بهرنیو چارو وزارت ویلي چې هند به د روان کال په وروستیو کې د مشرانو د سرمشریزې کوربه توب هم وکړي او د بهرنیو چارو وزیران به له لومړي وزیر نریندرا مودي سره هم وګوري.

د ځینو غړو ترمنځ د ژورو اختلافاتو له امله، په ځانګړې توګه د منځني ختیځ د جګړې او پر غربي قدرتونو د نیوکو پر سر، دا نه ده څرګنده چې د ناستې په پای کې به کومه ګډه اعلامیه خپره شي که نه. جیسوال زیاته کړه: "موږ به تاسو ته د حالاتو د پرمختګ سره سم خبر درکړو."

دا بلاک موخه لري چې بدیل مالي میکانیزمونه رامنځته کړي، پر ډالر تکیه کمه کړي او په نړیوالو ادارو کې د "نړیوال سویل" استازولي زیاته کړي ترڅو د لویدیځ تر مشرۍ لاندې د حکومتولۍ جوړښتونه وننګوي. په ۲۰۲۶ کال کې د هند د برېکس مشرۍ شعار "د مقاومت، نوښت، همکارۍ او پایښت لپاره رغونه" دی. په ګډه، د برېکس هېوادونه د نړۍ له ۴۰ سلنې څخه ډېر نفوس او د نړۍ د ناخالص کورني تولید (GDP) ۳۲ سلنه برخه جوړوي.