اقتصاد
3 د لوستلو دقیقې
د سویس او فرانسې په پوله د جي-۷ (G7) سرمشریزه؛ د لاریونونو له وېرې سخت امنیتي تدابیر
د فرانسې او سویس چارواکي به د یوې اونۍ لپاره پر پولو د کرونا د وبا د وخت په څېر سخت محدودیتونه ولګوي، ځکه چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ او د نړۍ نور مشران په دې سرمشریزه کې ګډون کوي. تنظیموونکي د احتمالي تاوتریخجن لاریونونو په اړه اندېښمن دي.
د سویس او فرانسې په پوله د جي-۷ (G7) سرمشریزه؛ د لاریونونو له وېرې سخت امنیتي تدابیر
د سویس او فرانسې په پوله د جي-۷ (G7) سرمشریزه؛ د لاریونونو له وېرې سخت امنیتي تدابیر

د جون له ۱۵مې تر ۱۷مې پورې د فرانسې په "ایویان-لي-بین" ښارګوټي کې، چې د جنیوا جهیل پر غاړه پروت دی، د جي-۷ هېوادونو سرمشریزه جوړېږي. په دې غونډه کې به پر منځني ختیځ، اوکراین او د نړۍ په اقتصادي ناانډولیو خبرې وشي.

د فرانسې او سویس چارواکي به د یوې اونۍ لپاره پر پولو د کرونا د وبا د وخت په څېر سخت محدودیتونه ولګوي، ځکه چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ او د نړۍ نور مشران په دې سرمشریزه کې ګډون کوي. تنظیموونکي د احتمالي تاوتریخجن لاریونونو په اړه اندېښمن دي.

د نړۍ د بډایه هېوادونو دغه غونډه په داسې حال کې جوړېږي چې جنیوا ته نږدې، د سوداګرۍ مالکان او ځايي مشران غواړي د هغو تاوتریخجنو لاریونونو د تکرار مخه ونیسي چې په ۲۰۰۳ کال کې د جي-۸ (G8) سرمشریزې پر مهال شوي وو او د پلورنځیو شیشې پکې ماتې شوې وې.

د دا ډول لوړپوړو ناستو په ترڅ کې لاریونونه کومه نوې خبره نه ده. دا ځل فعالان غواړي د بېلابېلو مسایلو لکه ګمرکي تعرفو، په ایران کې د جګړې او اقلیمي بدلون په اړه د ټرمپ له مشرتابه څخه خپله ناخوښي څرګنده کړي. په دې ډلو کې د چاپیریال ساتونکي، فیمینستان او د پانګوالۍ ضد فعالان شامل دي. د "جي-۷ نه منو" (No G7) ائتلاف د دغې ناستې پر وړاندې د پراخو نړیوالو لاریونونو غږ کړی دی.

په جنیوا کې، چې د ملګرو ملتونو د دفترونو مرکز دی، سوداګرو د خپلو پلورنځیو پر دروازو او کړکیو لرګي لګولي دي. ځینې بنسټونه لکه د نړیوالې سوداګرۍ سازمان (WTO) خپل دفترونه تړي او کارمندانو ته یې ویلي چې له کور څخه کار وکړي.

سویس پخپله د جي-۷ غړی نه دی؛ په دې ګروپ کې برېتانیا، کاناډا، فرانسه، جرمني، ایټالیا، جاپان او متحده ایالات شامل دي.

هوايي محدودیتونه او نظامي همکاري

فرانسې او سویس د امنیت په برخه کې د پوځي همکارۍ تړون کړی دی. مشران به د جنیوا هوايي ډګر له لارې راځي. د سویس حکومت ویلي چې پوځ به د پولیسو د ملاتړ لپاره شاوخوا ۴،۰۰۰ پرسونل وګماري. په دې عملیاتو کې به هوايي محدودیتونه، د جنیوا پر جهیل ګزمې او د سړکونو بندول شامل وي. د پولې له ۳۵ سړکونو څخه به یوازې ۷ خلاص وي. جنیوا یو لوی پارک هم تړلی چې فعالانو غوښتل هلته راټول شي.

فرانسې د پولې بلې غاړې ته د امنیت خوندي کولو لپاره تر ۱۳،۰۰۰ ډېر پولیس او ژاندارم ځواکونه ګمارلي دي. فرانسې د "ایویان" اوسېدونکو ته ځانګړي جوازونه وېشلي او هغه هوټل ته نږدې سیمې یې په کلکه کلابندې کړې دي چې مشران پکې غونډه کوي.

د جنیوا د فارغ التحصیل انسټیټیوټ پروفیسور، سیډریک ډوپونټ وايي چې چارواکي "له حده زیات غبرګون" ښيي او د دومره سختو امنیتي تدابیرو لګول به پر اقتصاد او خلکو منفي اغیزه وکړي. هغه زیاته کړه چې دا ډول بندیزونه د ستونزو د هواري پر ځای نوې ستونزې جوړوي.

خلک او سوداګرۍ د ګډوډۍ لپاره چمتووالی نیسي

د فرانسې د بهرنیو چارو وزارت وايي، هره ورځ تر ۱۱۰،۰۰۰ ډېر کارګران له فرانسې څخه جنیوا ته د کار لپاره تګ راتګ کوي. فرانسوي چارواکو خلکو ته مشوره ورکړې چې غیر ضروري سفرونه وځنډوي او که ممکنه وي له کور څخه کار وکړي.

په جهیل کې د کښتیو تګ راتګ هم بدل شوی او ځینې تمځایونه تړل شوي دي. د جنیوا ایالت د هغو سوداګریو لپاره چې د لاریونونو پر مهال ورته زیان رسېږي، د ۶ ملیون سویسي فرانک (۷.۶ ملیون ډالره) بودیجه ځانګړې کړې ده. چارواکو خبرداری ورکړی چې "د ناارامۍ احتمال شته."

 

وپلټۍ
ایران په اردن او بحرین کې د امریکا پر اډو بریدونه وکړل
ولسمشر اردوغان: په سوریه او لبنان د اسرائیلو بریدونه تورکیې ته هم ګواښ دی
امریکا د نړۍوال جام سومالیايي لوبڅار ته امریکا ته د ننوتو اجازه ورنکړه
د بشري حقونو د څار سازمان وايي، په کانګو کې د M23 جنګیالي زرګونه کسان نیسي او ځوروي یې
د جنوبي افریقا پولیس ویلي په جوهانسبرګ کې ډله‌ییزو ډزو ۱۲ کسان وژلي او ۹ نور یې ټپیان کړي دي
د امریکا یوې محکمې د طالبانو یو پخوانی قومندان د یرغمل نیونې په تور پر ۴۲ کاله بند محکوم کړ
فرانسې پر افراطي ښي اړخي اسرائیلي وزیر سموتریچ د لوېدیځې غاړې د ځمکو غصبولو له امله بندیز ولګاوه
ایران وايي پر ۲۱ امریکايي پوځي اهدافو يي ځوابي بریدونه کړي
امریکا پر ایران پراخ هوايي بریدونه پیل کړل؛ کړکېچ یوه نوي او خطرناک پړاو ته داخل شو
په افغانستان کې د پاکستان په هوايي بریدونو کې لږ تر لږه ۱۳ کسان وژل شوي دي
پکتیکا: د ناچاودې مرمۍ د پرې کولو پر مهال چاودنې ۷ کسان وژلي
هاکان فیدان به د سویل ختیځې اروپا د همکارۍ پروسې په سرمشریزه کې د ولسمشر اردوغان استازیتوب وکړي
پاکستاني طالبانو پر امنیتي ځواکونو برید کړی چې له امله يي ۶ تنه سرتیري وژل شوي او ۸ نور ټپیان شوي
هند د چین سرحدي سیمې ته په همالیا کې د یو ستراتیژیک تونل کیندلو چارې بشپړې کړې
غیرقانوني اسرائیلي میشتو په اشغال شوي لویدیځه غاړه کې د يو فلسطیني موټر ته اور واچاوه