اقتصاد
3 د لوستلو دقیقې
د سویس او فرانسې په پوله د جي-۷ (G7) سرمشریزه؛ د لاریونونو له وېرې سخت امنیتي تدابیر
د فرانسې او سویس چارواکي به د یوې اونۍ لپاره پر پولو د کرونا د وبا د وخت په څېر سخت محدودیتونه ولګوي، ځکه چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ او د نړۍ نور مشران په دې سرمشریزه کې ګډون کوي. تنظیموونکي د احتمالي تاوتریخجن لاریونونو په اړه اندېښمن دي.
د سویس او فرانسې په پوله د جي-۷ (G7) سرمشریزه؛ د لاریونونو له وېرې سخت امنیتي تدابیر
د سویس او فرانسې په پوله د جي-۷ (G7) سرمشریزه؛ د لاریونونو له وېرې سخت امنیتي تدابیر

د جون له ۱۵مې تر ۱۷مې پورې د فرانسې په "ایویان-لي-بین" ښارګوټي کې، چې د جنیوا جهیل پر غاړه پروت دی، د جي-۷ هېوادونو سرمشریزه جوړېږي. په دې غونډه کې به پر منځني ختیځ، اوکراین او د نړۍ په اقتصادي ناانډولیو خبرې وشي.

د فرانسې او سویس چارواکي به د یوې اونۍ لپاره پر پولو د کرونا د وبا د وخت په څېر سخت محدودیتونه ولګوي، ځکه چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ او د نړۍ نور مشران په دې سرمشریزه کې ګډون کوي. تنظیموونکي د احتمالي تاوتریخجن لاریونونو په اړه اندېښمن دي.

د نړۍ د بډایه هېوادونو دغه غونډه په داسې حال کې جوړېږي چې جنیوا ته نږدې، د سوداګرۍ مالکان او ځايي مشران غواړي د هغو تاوتریخجنو لاریونونو د تکرار مخه ونیسي چې په ۲۰۰۳ کال کې د جي-۸ (G8) سرمشریزې پر مهال شوي وو او د پلورنځیو شیشې پکې ماتې شوې وې.

د دا ډول لوړپوړو ناستو په ترڅ کې لاریونونه کومه نوې خبره نه ده. دا ځل فعالان غواړي د بېلابېلو مسایلو لکه ګمرکي تعرفو، په ایران کې د جګړې او اقلیمي بدلون په اړه د ټرمپ له مشرتابه څخه خپله ناخوښي څرګنده کړي. په دې ډلو کې د چاپیریال ساتونکي، فیمینستان او د پانګوالۍ ضد فعالان شامل دي. د "جي-۷ نه منو" (No G7) ائتلاف د دغې ناستې پر وړاندې د پراخو نړیوالو لاریونونو غږ کړی دی.

په جنیوا کې، چې د ملګرو ملتونو د دفترونو مرکز دی، سوداګرو د خپلو پلورنځیو پر دروازو او کړکیو لرګي لګولي دي. ځینې بنسټونه لکه د نړیوالې سوداګرۍ سازمان (WTO) خپل دفترونه تړي او کارمندانو ته یې ویلي چې له کور څخه کار وکړي.

سویس پخپله د جي-۷ غړی نه دی؛ په دې ګروپ کې برېتانیا، کاناډا، فرانسه، جرمني، ایټالیا، جاپان او متحده ایالات شامل دي.

هوايي محدودیتونه او نظامي همکاري

فرانسې او سویس د امنیت په برخه کې د پوځي همکارۍ تړون کړی دی. مشران به د جنیوا هوايي ډګر له لارې راځي. د سویس حکومت ویلي چې پوځ به د پولیسو د ملاتړ لپاره شاوخوا ۴،۰۰۰ پرسونل وګماري. په دې عملیاتو کې به هوايي محدودیتونه، د جنیوا پر جهیل ګزمې او د سړکونو بندول شامل وي. د پولې له ۳۵ سړکونو څخه به یوازې ۷ خلاص وي. جنیوا یو لوی پارک هم تړلی چې فعالانو غوښتل هلته راټول شي.

فرانسې د پولې بلې غاړې ته د امنیت خوندي کولو لپاره تر ۱۳،۰۰۰ ډېر پولیس او ژاندارم ځواکونه ګمارلي دي. فرانسې د "ایویان" اوسېدونکو ته ځانګړي جوازونه وېشلي او هغه هوټل ته نږدې سیمې یې په کلکه کلابندې کړې دي چې مشران پکې غونډه کوي.

د جنیوا د فارغ التحصیل انسټیټیوټ پروفیسور، سیډریک ډوپونټ وايي چې چارواکي "له حده زیات غبرګون" ښيي او د دومره سختو امنیتي تدابیرو لګول به پر اقتصاد او خلکو منفي اغیزه وکړي. هغه زیاته کړه چې دا ډول بندیزونه د ستونزو د هواري پر ځای نوې ستونزې جوړوي.

خلک او سوداګرۍ د ګډوډۍ لپاره چمتووالی نیسي

د فرانسې د بهرنیو چارو وزارت وايي، هره ورځ تر ۱۱۰،۰۰۰ ډېر کارګران له فرانسې څخه جنیوا ته د کار لپاره تګ راتګ کوي. فرانسوي چارواکو خلکو ته مشوره ورکړې چې غیر ضروري سفرونه وځنډوي او که ممکنه وي له کور څخه کار وکړي.

په جهیل کې د کښتیو تګ راتګ هم بدل شوی او ځینې تمځایونه تړل شوي دي. د جنیوا ایالت د هغو سوداګریو لپاره چې د لاریونونو پر مهال ورته زیان رسېږي، د ۶ ملیون سویسي فرانک (۷.۶ ملیون ډالره) بودیجه ځانګړې کړې ده. چارواکو خبرداری ورکړی چې "د ناارامۍ احتمال شته."

 

وپلټۍ
تورکیې د مکې مکرمې شاوخوا کې د حوثیانو د ډرون هڅه او برید وغانده
تورکیې د ملي استخباراتو سازمان (MİT) رئیس ابراهیم قالن د رسمي سفر په ترځ کې افغانستان نه لیدنه وکړه
زیلینسکي روسیه په وروستیو اونیو کې یې دوه ځلې د هغه د الوتکې د ويشتلو په هڅې تورنه کړه.
د اروپايي ټولنې مشرې کاناډا ته د «ملګري غړي» پېشنهاد وکړ
په غزه کې د اسرائیلي بریدونو له امله د ۵ ماشومان په ګډون ۱۱ کسان وژل شوي دي
د تورکیې ځايي او ملي بې پیلوټه تعرضي الوتکې خپل یو بل ازمایښت هم په ډیر بریالیتوب سره بشپړ کړ
حوثیانو ادعا کړې چې د سعودي عربستان یوه F-15 جنګي الوتکه یې ویشتې ده
پر منځني ختیځ کې د امریکا پر اډو د ایران له بریدونو وروسته د پراخو زیانونو راپور ورکړل شوی
د امریکا د استازو جرګې پر ایران د بریدونو د بندولو طرحه تصویب کړه
د امریکا په لاس انجلس ښار کې یوې چورلکې سقوط وکړ او وروسته يي اور واخیست.
عربستان ویلي هوایي دفاعي ځواکونو يي هغه ډرون له منځه یوړه  چې مکې  هوایي حریم ته د ننوتو هڅه کوله
د تورکیې بهرنیو چارو وزیر فیدان: د هرمز تنګي باید هر څه ژر چې ممکن وي د جګړې نه مخکې حالت ته وګرځي
د سعودي وليعهد محمد بن سلمان په قاهره کې د السیسي سره په لیدنه کې د سیمې د امنیت په اړه خبرې وکړې
په سومالیا کې د تورکیې له ملاتړ څخه د مننې په موخه لوی لاریون او غونډې ترسره شوې
د عمان په سواحلو کې د تیلو په یو ټانکر کښتۍ برید شوی دی.