د انتالیا سرمشریزه د نړۍ مشران او مرکچیان سره راټولوي ترڅو د ګازاتو د اخراج د ګړندي کمښت، د اقلیم پر وړاندې د لا پیاوړي مقاومت او له مخ پر وده هېوادونو څخه د لا زیات ملاتړ لپاره هڅې وکړي.

د ملګرو ملتونو د اقلیمي بدلون سرمشریزه (COP31) د دوشنبې په ورځ د ترکیې په ساحلي ښار انطالیه کې په داسې حال کې پرانیستل کیږي، چې پر حکومتونو فشارونه مخ په زیاتېدو دي ترڅو د اقلیم په اړه خپلې ژمنې په عملي اقداماتو بدلې کړي او له زیانمنونکو هېوادونو څخه خپل ملاتړ زیات کړي.

د نوامبر له ۹مې تر ۲۰مې نېټې پورې جوړېدونکی دا کنفرانس د نړۍ مشران، وزیران، مرکچیان، ساینس پوهان او د مدني ټولنې استازي سره راټولوي ترڅو د ګازاتو د اخراج د کمولو، له اقلیمي بدلونونو سره د تطابق او د اقلیمي چارو د تمویل په اړه خبرې اترې وکړي.

د دې کنفرانس مشري د ترکیې پر غاړه ده، په داسې حال کې چې د استرالیا د اقلیمي بدلون او انرژۍ وزیر 'کریس بوین' به د مذاکراتو (خبرو اترو) مشري کوي. د نړۍ د مشرانو سرمشریزه د نومبر په ۱۱مه او ۱۲مه نېټه پلان شوې ده.

دا سرمشریزه چې د "راتلونکي کاپ - د پلي کولو کاپ" تر شعار لاندې جوړیږي، موخه یې دا ده چې اقلیمي ژمنې په داسې پایلو بدلې کړي چې د اندازه کولو وړ وي.

د سرمشریزې د مشرتابه کاري اجنډا پاکې انرژۍ ته لېږد او د برېښنا کارولو پراختیا، د صفر کثافاتو او میتان ګاز کمولو، د اقلیم په وړاندې مقاومت لرونکو ښارونو، شنه صنعتي کېدو، د خوړو خوندیتوب او د سمندرونو او سیندونو ساتنې ته لومړیتوب ورکوي.

په نورو لومړیتوبونو کې ځوانان او ښوونه او روزنه، مقاومت لرونکي روغتیایي سیسټمونه، او د اقلیمي بدلون، بیولوژیکي تنوع او د ځمکې د تخریب په برخو کې همکاري شامله ده.

د ۲۰۳۵ کال لپاره په وړاندیز شویو اهدافو کې د نړۍ د انرژۍ په وروستي مصرف کې د برېښنا ونډه ۳۵ سلنې ته لوړول، په ودانیو کې د انرژۍ د مصرف شدت لږترلږه ۲۵ سلنه کمول، او په نړیواله کچه د توکو د دوراني (بیا ځلي) کارونې کچه لږترلږه ۱۵ سلنې ته لوړول شامل دي.

تمویل او له فوسیلي سون توکو څخه لېږد لا هم کلیدي ننګونې دي

وروسته له هغه چې د تېر کال (COP30) کنفرانس پر یوې کاري نقشې باندې په هوکړې کې پاتې راغی، مرکچیان لا هم د مخ پر وده هېوادونو لپاره د بودیجې برابرولو او له فوسیلي سون توکو (لکه تېل، سکاره، ګاز) څخه د لېږد د چټکولو د هڅو په اړه سره وېشل شوي او اختلاف لري.

د ملګرو ملتونو د چاپیریال ساتنې پروګرام د ۲۰۲۶ کال د ګازاتو د اخراج د تشې راپور اټکل کوي چې حتی که هېوادونه خپلې اقلیمي ژمنې په بشپړه توګه پلې هم کړي، بیا هم په دې پېړۍ کې د نړۍ د تودوخې درجه شاوخوا ۲.۶ درجې سانتي ګراد (2.6°C) لوړېدای شي، چې دا د پاریس تړون له اهدافو څخه تېری کوي.

دا راپور اټکل کوي چې مخ پر وده هېوادونه به تر ۲۰۳۵ کال پورې له اقلیم سره د تطابق لپاره هر کال شاوخوا ۳۰۵ ملیارد ډالرو ته اړتیا ولري. په ۲۰۲۴ کال کې له اقلیم سره د تطابق لپاره نړیواله عامه مالي بودیجه د ۲۸.۲ او ۳۱.۷ ملیارد ډالرو ترمنځ وه.

دا سرمشریزه له داسې یوه کال وروسته جوړیږي چې په ویجاړوونکو سېلابونو، د تودوخې په وژونکو څپو او اوږدمهاله وچکالیو سره مل و؛ او د هغو هېوادونو لپاره چې د اقلیم له ناوړه اغېزو سره تر ټولو زیات مخ دي، د ګازاتو د اخراج د ګړندي کمښت او د لا زیات مالي ملاتړ غوښتنې یې لا پسې چټکې کړې دي.